Zmiękczacze wody są przyrządami hydraulicznymi przeznaczonymi do usuwania twardości z filtrowanej wody. Twardość wody to wynikowa zawartości jonów wapnia i magnezu. Są one powodem powstawania jasnego nalotu czyli kamienia kotłowego na bateriach oraz sprzęcie AGD. Kamień jest kłopotliwym następstwem ponadprzeciętnej twardości wody. Przez jonowy model twardości wody zmiękczacze bazują na jonowymiennych złożach kationitowych (jony magnezu i wapnia mają ładunek dodatni). Przykłady takich złóż to między innymi Crystal Right. Są to zdecydowanie kwaśne złoża o niskim odczynie pH.
Oprócz usuwania twardości z filtrowanej wody niektóre ze złóż dość dobrze radzą sobie również z takimi niechcianymi substancjami jak mangan lub amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest w miarę spora i wynosi od 10 do 15 lat. Po tym okresie polecana jest kompletna wymiana złoża. W czasie używania złoże traci właściwości jonowymienne, dlatego co pewien czas należy wykonywać odnawianie roztworami soli. Liczba dni między regeneracjami jest ustalana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości oczyszczanej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (bezpośrednio uzależnionej od ilości żywicy). Obecne zmiękczacze oferują bardzo wysokie wartości natężenia przepływu, kierowane są w pełni automatycznie, a klasa wody wynikowej spełnia najbardziej surowe wymogi klientów.